نویسنده: سید ابوالفضل میرقاسمی
منبع: تارنمای فصلنامه ارغنون هامون به نشانی اینترنتی:
https://www.hamooniran.ir/item/15639
تاریخ انتشار: 25 دیماه 1403
از سال ۱۳۶۴ که دانشجوی رشته مهندسی عمران آب (طراحی و ساخت سازههای آبی) بودم با نقش و اهمیت سدهای مخزنی آشنا شدم. سدهایی که میتوانند در زمینه ذخیره آب ، کنترل سیلاب ، تولید انرژی برقابی، توسعه تفرجگاه ها و … نقش داشته باشند.
سپس با دانش بومی ایرانیان در زمینه مدیریت منابع آب و سازگاری با شرائط اقلیمی کشور (اقلیم خشک و نیمه خشک) بیشتر آشنا شدم.
نیاکان خردمند ما ، توانایی ساخت سد را داشتند، ولی به دلایل مختلف نظیر میزان تبخیر زیاد از مخازن سدها ، خطرات احتمالی ناشی از شکست سدها و یا پر شدن تدریجی آنها با رسوبات با هوشمندی زیاد،سیستم قنات را برای استخراج آب زیرزمینی ابداع نمودند.
قنات سیستمی است که با شرایط ترسالی و خشکسالی سازگار است و ضرری هم به منابع آب زیرزمینی وارد نمی کند (بر عکس برداشت آب با استفاده از چاه های نیمه عمیق و عمیق که توجهی به شرائط خشکسالی نداشته و با افزایش دور موتور چاه آب و بهره برداری بی رویه سبب پایین رفتن سطح سفره آب زیرزمینی، هجوم آبهای شور، تغییر کیفیت آب زیرزمینی، فرونشست اراضی و بروز خسارات متعدد به اکوسیستم می شود).
بعدها با دانش و تجربیات جهانی بیشتر آشنا شدم و متوجه شدم که ساخت سدهای بزرگ غیر اصولی و احداثتاسیسات عظیم و پر هزینه انتقال آب بین حوضه ای (به بهانه تامین آب برای توسعه مناطق خشک و نیمه خشک و جمع آوری آب ناشی از بارشها در فصل زمستان و بهار جهت استفاده در فصل خشک تابستان) اثرات سوء زیست محیطی زیادی داشته و مضرات آن بیشتر از منافع آن است؛ به گونه ای که به عنوان مثال، در کشور آمریکا ، بعضی سدها که مانع تخم ریزی ماهی ها در بالادست رودخانه می شدند را منهدم کرده اند.
برای دریافت متن کامل مقاله اینجا کلیک نمایید.